Yazılımda Örümcek Ağı Teoremi
Gecikme Nasıl Maliyeti Bozar, Projeler Neden Yarım Kalır?
İktisatta Örümcek Ağı Teoremi, kararların gecikmeli verilmesi yüzünden sistemin dengeden sapmasını anlatır.
Yazılımda olan şey birebir aynıdır.
Ama biz buna “proje neden dağıldı?” diyoruz.
Yazılımda Gecikme Nerede Başlar?
Yazılım projelerinde kararlar anlık verilmez, hep gecikir:
-
Analiz geç yapılır
-
Müşteri geç karar verir
-
“Sonra ekleriz” denir
-
Bütçe başta net değildir
-
Kapsam sürekli değişir
Yani geliştirici bugünün ihtiyacına değil,
dünün beklentisine göre kod yazar.
İşte örümcek ağı burada başlar.
Arz–Talep Yerine: Kod–Beklenti Uyumsuzluğu
Ekonomide:
-
Fiyat ↑ → Üretim ↑ → Arz fazlası → Fiyat ↓
Yazılımda:
-
Talep ↑ → Kod ↑ → Karmaşıklık ↑ → Maliyet ↑
Ama müşteri hâlâ:
“Bu kadar sürmemeliydi”
der.
Denge yoktur.
Dalgalanma vardır.
Gecikmenin Gerçek Maliyeti (Kimse Konuşmaz)
Gecikme sadece zaman kaybı değildir:
-
Kod borcu oluşur
-
Mimari yamalanır
-
Geliştirici motivasyonu düşer
-
Sürekli revizyon yapılır
-
Proje ekonomik olmaktan çıkar
Bu noktadan sonra yazılımcı şunu düşünür:
“Bu proje bitse bile kazandırmayacak.”
Ve işte o an…
Yazılımcılar Projeyi Neden Yarım Bırakır?
Sanıldığı gibi tembellikten değil.
Sebep net:
-
Emek ile kazanç arasındaki denge bozulur
-
Hedef sürekli değişir
-
Başlangıçtaki analiz artık geçersizdir
-
Proje, teknik değil psikolojik borç üretir
Yazılımcı projeyi değil,
zararı terk eder.
Bu bir kaçış değil, rasyonel bir karardır.
Satışta Yapılan En Büyük Hata
Ucuz satış + belirsiz analiz = kaçınılmaz çöküş
Satış anında:
-
“Hallederiz”
-
“Şimdilik böyle olsun”
-
“Sonra bakarız”
denen her şey, ileride:
-
Gecikme
-
Kavga
-
Yarım kalan proje
olarak geri döner.
Örümcek ağı genişler, denge kaybolur.
Çözüm Net (Ama Cesaret İster)
-
Analiz başta yapılır
-
Kapsam yazılı olur
-
Gecikmenin bedeli konuşulur
-
Ucuz değil, sürdürülebilir satış yapılır
-
“Sonra ekleriz” cümlesi yasaktır
Yazılım hızlı yazılan değil,
doğru zamanda doğru kararlarla yazılandır.
Son Söz
Ucuz yazılım pahalıya patlar çünkü:
Gecikme maliyeti lineer değil, katlanarak artar.
Örümcek ağı teoremi bize şunu söyler:
Karar geç verilirse, denge bozulur.
Denge bozulursa, sistem dağılır.
Yazılım da bir sistemdir.
Kuralları ihlal edersen, sonuç değişmez.